Kosmos, gdzie jest jego granica?

28 Lipiec 2021 | Krzysztof Lewandowski | Nauka
Astronauta USA
Źródło: Pixabay.com

Podbój kosmosu sprawia, że nowe rzeczy zaczynają budzić ludzkie zainteresowanie. Dlatego nauka przypomina, gdzie znajduje się granica kosmosu.

Fédération Aéronautique Internationale (FAI), międzynarodowy organ zajmujący się prowadzeniem rejestrów lotniczych, definiuje granicę przestrzeni kosmicznej na wysokości 100 km. Eksperci sugerują, że rzeczywista granica między Ziemią a przestrzenią kosmiczną leży w odległości od zaledwie 30 km nad powierzchnią aż do 1,6 mln km. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna znajduje się w kosmosie. Jednak jest to inny „kosmos” niż ten, w jakim poruszają się np. satelity na wyższych orbitach. Inna jest częstotliwość występowania pojedynczych (choć mających znaczenie, bo wciąż stawiających opór np. satelitom) cząsteczek powietrza. Inna jest też temperatura i siła oddziaływania cząstek wysyłanych w przestrzeń kosmiczną przez Słońce. Gdzie w takim razie leży granica przestrzeni kosmicznej? Przebiega ona na wysokości 100 km nad poziomem morza i określana jest mianem linii Kármána.

Kosmos - gdzie jest jego granica

Innymi słowy, linia Kármána jest miejscem, gdzie zmieniają się prawa fizyczne rządzące możliwościami odbywania lotu. Organizacja Narodów Zjednoczonych historycznie zaakceptowała linię Kármána jako granicę przestrzeni kosmicznej. I chociaż rząd Stanów Zjednoczonych niechętnie zgadza się na tą konkretną wysokość (według niego, kosmos zaczyna się już na wysokości 80 km) większość krajów uznaje właśnie ją jako granicę kosmosu. Linia Kármána została nazwana na cześć Theodore'a von Kármána, węgierskiego z urodzenia, a po emigracji amerykańskiego, inżyniera i fizyka, który zajmował się aeronautyką i astronautyką.

Gwiazda nauka astronomia kosmos

Virgin Galactic, który doleciał jedynie na wysokość 85 km, znalazł się w kosmosie tylko wg definicji amerykańskiej (mimo to pasażerowie na pokładzie znaleźli się w stanie nieważkości, więc trudno odmówić im faktu, że rzeczywiście byli w przestrzeni kosmicznej). Stąd spotykane niekiedy określenie, że Richard Branson doleciał do „granicy kosmosu”. Blue Origin Jeffa Bezosa wzleciał na wysokość 107 km, więc w tym wypadku sprawa jest bezdyskusyjna.

Początek lotów w kosmos

Pierwsze loty w kosmos Amerykanów były suborbitalne. Ani Virgin Galactic, ani Blue Origin nie weszły na orbitę okołoziemską i nie okrążyły Ziemi, więc pomimo tego, że obydwa statki znalazły się w kosmosie, można powiedzieć, że „nie osiągnęły orbity”. Jurij Gagarin podróżujący na pokładzie statku kosmicznego Vostok 1, osiągnął wysokość 327 km nad powierzchnią morza i okrążył Ziemię dokładnie jeden raz (czyli znalazł się na orbicie). Orbity wahadłowców z kolei, wahały się od 304 do 528 km w zależności od potrzeb.

Czytaj dalej